Thuốc lào Tiên Lãng – Một lát cắt văn hoá của vùng đất ven biển Hải Phòng

Nằm ở phía Nam thành phố Hải Phòng, huyện Tiên Lãng không chỉ được biết đến với những cánh đồng lúa trù phú hay vùng nước khoáng nóng nổi tiếng, mà còn gắn liền với nghề trồng và chế biến thuốc lào – một nét văn hoá lâu đời của cư dân nơi đây. Dù ngày nay việc sử dụng thuốc lá, thuốc lào được khuyến cáo là có hại cho sức khỏe, nhưng xét dưới góc độ di sản lao động và sinh hoạt truyền thống, nghề thuốc lào vẫn mang giá trị văn hoá đáng ghi nhận.

1. Dấu ấn của đồng đất ven biển

Tiên Lãng có thổ nhưỡng pha cát và phù sa, cùng khí hậu gió biển đặc trưng – điều kiện thuận lợi để cây thuốc lào sinh trưởng. Từ lâu, người dân nơi đây đã biết tận dụng chất đất “nặng mà bén”, tạo ra những vụ mùa có hương vị riêng biệt. Nhiều gia đình xem nghề trồng thuốc lào như một phần không thể thiếu của nhịp sống nông nghiệp.

2. Nghề truyền thống gắn với sự cần mẫn

Để tạo ra một mẻ thuốc lào đạt chất lượng, người làm nghề phải trải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ: gieo hạt, chăm cây, tỉa ngọn, thu hoạch, phơi nắng, ủ lên men… Mỗi bước đều đòi hỏi kinh nghiệm và sự chăm chút. Trong ký ức của nhiều người dân lớn tuổi, mùa phơi thuốc lào là thời điểm cả làng rực vàng những tấm lá treo trước hiên nhà – một hình ảnh gợi nhớ đến sự bình yên của làng quê Bắc Bộ.

3. Văn hoá sinh hoạt dân gian

Dù không còn phổ biến như trước, thuốc lào từng là một phần của đời sống sinh hoạt vùng đồng bằng. Những cuộc trò chuyện đầu làng, những buổi họp dân, hay khi đi làm đồng nghỉ tay… hình ảnh điếu cày và chén nước chè xanh từng là biểu tượng của tình làng nghĩa xóm. Trong văn hoá dân gian, thuốc lào hiện diện như một “cái cớ” cho sự sẻ chia, kết nối trong cộng đồng.

4. Từ truyền thống đến hiện đại

Ngày nay, nhận thức về sức khỏe ngày càng nâng cao, việc sử dụng thuốc lào và các sản phẩm thuốc lá ngày càng giảm sút, phù hợp với xu hướng văn minh và an toàn sức khỏe. Tuy vậy, nghề trồng và chế biến thuốc lào tại Tiên Lãng vẫn là một phần ký ức tập thể, phản ánh nếp sống, nếp nghĩ và bàn tay lao động của nhiều thế hệ. Đó là giá trị văn hoá mà người địa phương vẫn gìn giữ như một lát cắt của lịch sử vùng đất.